Wat moest de gemeente met Glimmens rioolwater?

Riolering
Vanaf 1948 wilde de voormalige gemeente Haren in Glimmen actie ondernemen tegen de vervuiling van sloten en grondwater door geloosd afvalwater van huishoudens en zuivelfabriek De Toekomst. Ook moest het winnen van drinkwater door het waterleidingbedrijf De Punt veilig blijven.

Gekozen werd voor een riool dat het afvalwater in dezelfde leiding afvoert, geen aparte voor regen- en afvalwater. Er 'mag geen water uit de riolering in de polder worden geloosd. Zuivering is voorshands niet nodig bij afvoer naar openbaar water.' Lees: Drentse A. Het is de gemeente onduidelijk of de A 'ongezuiverd rioolwater zou mogen ontvangen'.
Vanwege het asfalteren van en ter voorkoming dat de Rijksstraatweg weer opgebroken moest worden, worden in 1959 alvast delen van het riool aangelegd.

Zuiveringsinstallatie Nieuwe Kampsteeg
In 1949 komt de gemeente-architect met een nieuw ontwerp voor mechanische reiniging van het rioolwater. Het 'verloren stukje terrein' tussen Nieuwe Kampsteeg 14 en 20 is 'uitermate geschikt', wordt aangekocht en de bouw goedgekeurd door de gemeenteraad (januari 1958) en de provincie (maart 1959).
Aangezien de zuiveringstechnieken veranderden, het terrein moeilijk vergroot kon worden en dan te dicht bij woningen zou komen liggen, het aantal inwoners van Glimmen zou stijgen en de Provinciale Planologische Dienst het eigenlijk geen geweldige plek vond, verdween het plan blijkbaar in de ijskast.

Zuiveringsinstallatie Oosterbroekweg

Na jaren van twijfel en andere zienswijzen werd in 1961 eindelijk doorgepakt. Er kwam het raadsbesluit om een ander perceel aan te kopen en wel aan de Oosterbroekweg, langs de Drentse A om daar een zuiveringsinstallatie te bouwen. 'Keurig verscholen achter de Glimmer bossen,' vermeldt het Nieuwsblad van het Noorden en door de toen aangeplante bossage. Zie afbeelding.
Uiteindelijk wordt het, volgens het NvhN 'een Pasveer-installatie, gebaseerd op het vereenvoudigd idee van een biologische reiniging'. Het gezuiverde water wordt in de A geloosd. Het achtergebleven slib is mest voor de plantsoenen en kwekerijen. Een aangebrachte rode lamp, die tot in Haren te zien is, meldt storingen.

Emmink en Emmerich te Noorderhoogebrug krijgen in 1963 de bouwopdracht voor ongeveer twee ton.
In 1964 is het klaar.
Omstreeks 1996/1997 is de zuiveringsinstallatie gesloten en het riool aangesloten op die van Eelde.

Henk Bakker

Gebruikte bronnen: Groninger Archief en Delpher

Dit artikel is verschenen in Haren de Krant mei 2024

Yesse en burgemeester Evert van Ketwich Verschuur

Het is geen voor de hand liggende combinatie, een middeleeuws klooster en een burgemeester die dit jaar (op 19 april) precies 100 jaar geleden overleed.

Maar als je zoals ik voortdurend op zoek bent naar verhalen over het voormalig Harens klooster Yesse (Essen), dan kijk je soms te ver. Dichtbij is er ook altijd wel wat.

Jaren geleden deed ik eens mee aan een rondleiding over dit kerkhof en hoorde daar het bijzondere verhaal over het afscheid van burgemeester Van Ketwich Verschuur van Groningen, in 1924. De burgemeester zou zelf het Esserveld openen en vroeg zich, vermoedelijk tijdens voorbereidingen, volgens het verhaal hardop af wie als eerste daar begraven zou worden. Niet lang daarna werd hij dat zelf, nadat hij plotseling tijdens zijn werk op kantoor in zijn stoel was overleden. Hoe bizar kan het gaan. Overigens was het kerkhof toen nog niet officieel geopend.

Inmiddels was mij ook duidelijk geworden dat het grondgebied van het Esserveld ooit kloostergrond was. Kortgeleden verzorgde Adrie van der Laan de jaarlijkse Kloosterlezing over een Yesser handschrift dat in Groningen weer aandacht kreeg door Prof. Dr. J.J. (Jos) Hermans. Ook hij ligt begraven op ditzelfde Esserveld.

En om nu alle mogelijke verwarring even voor te zijn: Evert van Ketwich Verschuur was burgemeester van Groningen van 1917 tot 1924, hij stierf op de leeftijd van 45 jaar. Zijn zoon Frank Willem zou, nadat hij enkele jaren in Kamp Vught gevangen had gezeten, in 1947 benoemd worden tot burgemeester van Haren. Hij bekleedde deze functie tot zijn pensioen in 1974.

De nonnen konden dit nooit weten, maar omgekeerd zullen we ook nooit weten of de burgemeesters ooit geweten hebben dat vader Evert in kloostergrond zou rusten…

Annemiek Bos

Foto: Beeldbank Groningen
Begrafenis Evert van Ketwich Verschuur, Esserveld, 1924

Dit artikel is verschenen in Haren de Krant april 2024

Huize De Kooikamp te Glimmen

Huize De Kooikamp aan de Rijkstraatweg 15 te Glimmen. Het huis is als villa met koetshuis ontworpen door architect (vaker aangeduid als JP) Johannes Pieter Hazeu uit Groningen en in 1894 gebouwd door aannemer Nieland uit Wirdum voor 11.600 gulden in opdracht van de familie Hesselink.
Het huis lijkt veel op dat van de familie Sormani: het al lang verdwenen Rezzag, dat ten noorden van Haren aan de Rijksstraatweg (nr. 115) was gebouwd: een laag deel als woonkamers en suite en gang en een hoog deel als verzameling van keuken , slaapkamers, badkamer,  toilet etc.

De bewoners, Reinier Hesselink en zijn vrouw Jeichien Sissingh, waren in 1894 gehuwd en zijn moeder mw. Hesselink-Bakker woonde bij hen in tot zij in 1896 overleed. Het echtpaar kreeg drie kinderen Mattheus (1895 ), Egbert Mattheus (1897) en Matthias Jan (1901-1965.
Matthias Jan studeerde voor arts, de beide andere zoons hadden geen beroep, maar zij werden landeigenaar of koopman genoemd.
Reinier overleed in 1922, oud 65 jaar en Jeichiena Sissingh in 1937, oud 71 jaar.

Voor het gezin werd het beheer na 1922 moeilijker, de moeder verkocht 150 gerooide bomen, kondigde de verkoop van 200 dennen aan, een kamp land achter Kooikamp kwam al in 1923 te huur. In augustus 1937 werd de villa De Kooikamp met een aantal landerijen in het openbaar verkocht, dhr. Anton Korteweg uit den Haag, studeerde voor arts te Groningen, woonde eerst in Huize Sonnenvanck in Groningen, en was tijdens zijn studie een verdienstelijk rallychauffeur. Hij huwde een dochter van W. A. Scholten. Hij moest in de oorlog de villa verlaten omdat het Duitse leger het vorderde.  Na de oorlog werd de villa nog een tijdlang door het Canadese leger gebruikt.

 Daarna kwam het in bezit van de Stichting Groningse Kindertehuizen en gebruikt worden voor opvang van jongens , voogdijkinderen, later opgenomen in de  landelijke stichting ‘De Opbouw’ in Utrecht. In 1946 werd het huis verbouwd, terras werd een serre , de verdieping boven de woonkamers werd een slaapzaal.

Op de vijver achter Voorveld werden in de winter schaatswedstrijden georganiseerd en zondags werd voor de jongens en het personeel een kerkdienst uitgaande van de hervormde gemeente Glimmen-Noordlaren georganiseerd.

In 1969 werd voor ‘De Opbouw’ door een architectenbureau uit Apeldoorn een plan ontwikkeld om de Kooikamp om te bouwen tot een grotere instelling, daarvoor zouden er paviljoens achter de villa gebouwd worden. Het plan werd door de provinciale schoonheidscommissie negatief beoordeeld en uiteindelijk is het jongenstehuis in de Kooikamp opgeheven.  

Er zijn berichten van jongens, die kattenkwaad uithaalden, soms ook wapens en munitie uit de grond opdoken, die waarschijnlijk door de Duitse troepen waren achtergelaten. Uit de berichten in het Harener Weekblad en Haren de Krant, Glimmerlei en het Nieuwsblad van het Noorden is genoegzaam bekend over het huis gedurende de jaren 1946-1969.

In 1973 heeft de familie J. van Splunder de villa als een woonhuis  gekocht. 

 Roelof van Wijk  

 Het artikel is in maart 2024 verschenen in Haren de Krant

Tuindorp, een dorp op zich

Veel van de 3500 exemplaren van het stickerboek ‘Historisch Haren in beeld’ geschreven door Old Go zijn inmiddels voorzien van de 216 genummerde gespaarde stickers.

Hoofdstuk 3 (sticker 24 t/m 29) gaat over Tuindorp, gebouwd tussen 1917 en 1925.  Om de werknemers van het nieuw aangelegde rangeerterrein tussen Haren en Onnen te huisvesten. Het waren 127 huizen, 4 winkels en een school in totaal 132 gebouwen die alleen huisnummers kregen: Tuindorp 1 (eerst gebouwde huis) t/m 132 (laatst gebouwde huis). De nummering liep kriskras door de wijk. De huidige straatnamen Tuindorpweg, Blekenweg, Spoorlaan, Vijverpad, Mezenlaan, Lijsterweg en Middenpad zijn pas in 1951 ingevoerd.

Het hogere personeel woonde in twee-onder-één kap woningen, machinisten woonden aan de Mezenlaan en het Middenpad, rangeerders aan de Blekenweg en de Tuindorpweg. De huur was in het begin 3,74 tot  4,75 gulden per week, de huurprijs was afhankelijk van wel of geen schuurtje, en werd wekelijks geïnd.

Op de foto van 1950 van de Mezenlaan twee schuurtjes met daartussen een muurtje met zitbanken en een poort in het midden. Alleen het schuurtje rechts bestaat nog. 
Er zijn ook twee-onder-één-kap schuurtjes die horen bij de twee-onder-één-kap woningen; van één schuurtje staat er nog maar de helft. Tijdens een storm in de Tweede Wereldoorlog heeft een omgewaaide boom de andere helft verwoest, alleen een knik in de erfscheiding herinnert er nog aan.

Aan het begin van de Tuindorpweg stonden vroeger twee stenen muren van dezelfde kenmerkende donkerrode en gesinterde stenen waarmee ook de oorspronkelijke huizen gebouwd zijn. Helaas zijn de muren verdwenen.
Het verhaal gaat dat deze muren een soort ouderwetse ‘hangplek’ voor jongeren waren, evenals de bank bij de Tuindorpvijver aan het Vijverpad. 
Een heel markant punt in de Tuindorp was het seinwachtershuis bij de spoorwegovergang Onnerweg-Tuindorpweg, beter bekend als Post-T. Dit is afgebroken na de automatisering van de overwegen; helaas is het geen gemeentelijk monument geworden.

In 1990 is  ‘Van Tuindorp tot Oosterhaar’ uitgegeven, een mooi boek met foto’s en verhalen ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van buurtvereniging ‘Ons Belang’. Het boek soms nog antiquarisch te verkrijgen.

Gertjan Hakkaart 

Dit artikel is gepubliceerd in Haren de Krant januari 2024

Old Go

De Harense Historische Vereniging Old Go is opgericht in januari 2010 en houdt zich bezig met de geschiedenis van de voormalige gemeente Haren. De gemeente bestond uit de dorpen Haren, Glimmen, Onnen en Noordlaren en de buurtschappen Essen, Dilgt en Hemmen. Op 1 januari 2019 is de gemeente Haren in het kader van de gemeentelijke herindeling samengegaan met de gemeenten Groningen en Ten Boer. 

Gevarieerd aanbod

Lezingen en excursies

Organisatie Open Monumentendag 

Uitgave van Harens Old Goud, 2x per jaar, een tijdschrift met een breed aanbod van artikelen en oude foto's

Publicaties in Haren de Krant

Presentatie en promotie op evenementen.

Info-centrum

Kom eens langs in het Info-centrum van Old Go! Elke eerste donderdag van de maand kunt u van 14.00 tot 16.00 uur bij ons terecht voor inzage in ons archief. We hebben een luisterend oor voor uw (oude) verhalen met of zonder foto’s. Voor vragen en informatie kunt u mailen naar info@oldgo.nl. Het adres is: Oude Brinkweg 12A, Haren; de trap op naar boven.   

Contact

Wilt u lid worden?  Zie ons aanmeldingsformulier. 

Heeft u een algemene vraag of opmerking:  info@oldgo.nl

Wilt u een artikel of foto's aanbieden voor Harens Old Goud: redactie@oldgo.nl