Tot 1915 was de noordgrens van de gemeente Haren gelegen tot voorbij het dorp Helpman. Aan de kant van het Noord-Willemskanaal liep de gemeentegrens ongeveer ter hoogte van het huidige Ringweg viaduct. Door de aanleg van deze waterweg tussen 1858 en 1861 was de slingerende loop van de Drentse A op meerdere plekken doorbroken door het kaarsrechte kanaal. Op een van het riviertje afgedamd stuk land, vlak onder de rook van de stad Groningen, ontstond rond 1875 aan de Harense Hoornschedijk een scheepswerf die werd opgericht en geëxploiteerd door de familie Rubertus. Aanvankelijk door Antonie Rubertus maar vanaf eind 19e eeuw met zoon Wieger Rubertus, geboren in 1868 in Middelbert. Antonie Rubertus was getrouwd met Geertje Pattje, telg uit de bekende scheepsbouwersfamilie. Wieger woonde met zijn gezin op de werf en op het terrein stonden ook meerdere knechtswoninkjes.
Op de werf van firma W. Rubertus werden houten en ijzeren schepen gebouwd, voor zowel zee- als binnenvaart. Er waren twee kanthellingen. Talloze tjalken, aken en schoeners gleden dwarsscheeps het water in. Aanvankelijk waren het zeilschepen, maar later ook met motor. Het waren soms forse schepen van zo’n 25 tot 35 meter lang en 5 tot 7 meter breed. De bruggen in de kanalen richting zee bepaalden de afmetingen. Begin 20e eeuw werd de naam van de werf omgedoopt in “Noordster”. Uiteindelijk werd in 1919 de werf verkocht aan Albert Schaap, betrokken bij NV Navis. Deze NV werd in 1923 opgevolgd door de NV NoordNederlandse Scheepswerven, waarin Schaap ook aandeelhouder was.
Inmiddels was de gemeente Haren dit gebied dus al kwijt door de annexatie. Ironisch genoeg verhuisde de NV NoordNederlandse Scheepswerven eind jaren 30 naar het buurtschap Gideon aan het Winschoterdiep, ook ooit behorend tot de gemeente Haren en in dezelfde annexatie van 1915 afgestaan aan Groningen. In Gideon waren ook toen al meerdere scheepswerven. Helaas is van de Harense periode van de scheepswerf Rubertus geen fotomateriaal te vinden. Op de foto van P. Kramer uit de Groninger Archieven zien we de situatie begin jaren 20. Vanuit huidig perspectief bezien is de locatie nauwelijks meer te herkennen. De fotograaf staat ter hoogte van de huidige Van Iddekingebrug en kijkt richting het noorden. De werf bevond zich aan de westzijde van het kanaal, tussen de Immanuëlkerk en het botenhuis van Gyas. Iets voorbij de kerk is naast het fietspad een parkje, daar was de werf.
Karel Gerbers
Foto: P. Kramer, Groninger Archieven
Dit artikel is in oktober 2026 geplaatst in Haren de Krant